Topolojinin Etkileri: Yoğun Madde Fiziği, Kuark-Gluon Plazması ve Kozmoloji

Şener Özönder

Koç Üniversitesi

Özet: Topolojik yapıları ortaya çıkaran şey iç uzay ve dış uzay arasındaki basit olmayan karşılıklı etkileşimlerdir. İç uzay, ayar uzayı veya süperakışkanın faz açısı gibi soyut olabilir, veya bir kol saatinin akrep veya yelkovanı gibi somut birşey de olabilir. Süperakışkanlardaki girdaplar gibi topolojik nesneler termal dalgalanmalar gibi pertürbatif çalkantılara karşı dirençlidir, ve bu topolojik nesnelere tekabül eden korunan niceliklerin miktarı Chern sayısı ile belirlenir. İşin zarif matematiği yanında, bu topolojik yapılar yoğun madde fiziğinden kuark-gluon plazmasına, yüksek enerji fiziğinden kozmoloji ve kütleçekime kadar fiziğin birçok alanında kendini gösterirler. Bu konuşmada topolojik nesnelere şematik bir giriş ile birlikte yüksek enerji fiziğinden ve yoğun madde fiziğinen örnekler sunacağım, ayrıca 2016 Nobel ödülüne konu olan fizikten de bahsedeceğim. Daha sonra benim LHC, CERN’deki ağır-iyon çarpışmalarında oluşan kuark-gluon plazmasında ortaya çıktığı tahmin edilen topolojik nesnelerin çalışılması için daha önceden formüle ettiğim topoloik rölativistik hidrodinamik denklemlerinden bahsedeceğim (1004.3883). Son olarak da topolojinin kozmik ölçekte ortaya çıkabilecek muhtemel etkilerinin çalışılması için bu sefer “eğri uzayda” topolojik relativistik hidrodinamik denklemlerin formüle edilmesi için bir araştırma programı teklif edeceğim.

Yer : MSGSÜ Bomonti Binası, Fizik Bölümü
Tarih : 10 Kasım 2016 Perşembe, 15:00