Pulsarların Büyüyen Manyetik Alanları

Pulsarların Büyüyen Manyetik Alanları

Yavuz Ekşi

İstanbul Teknik Üniversitesi

Özet : Nötron yıldızları büyük kütleli yıldızların çekirdeklerinin çökmesiyle oluşur.  Çöküş sırasında yıldızın dış katmanları süpernova patlamalamasıyla yıldızlararası ortama savrulurken bir miktar madde geri düşebilir. 1990’ların ortalarından itibaren olarak geliştirilen bir modele göre yeni doğan nötron yıldızının üzerine yağan süpernova kalıntısı madde nötron yıldızının dipol manyetik alanını kabuğuna gömmekte ve alan difüzyon yoluyla yüzeye çıkmaktadır. Gömülme derinliğine bağlı olarak manyetik alanın difüzyon süresi de birkaç yüzyıl ile yüzmilyonlarca yıl arasında değişmektedir. Keşfedilen genç nötron yıldızı ailelerinin sunduğu çeşitliliği ve aralarındaki evrimsel ilişkileri anlayabilmek için nötron yıldızının manyetik alanı ve dönme peryodu kadar üzerine geri düşen süpernova kalıntısı maddenin kütle ve açısal momentumunun da önemli olduğu 2000’lerin başından itibaren öne sürülmüştür. Bu konuşmada nötron yıldızının patlama sırasında aldığı darbeyle kazandığı hızın yıldızın yaşamı üzerindeki etkisi anlatılacaktır. Hızlı hareket eden pulsarlar süpernova kalıntısı maddeden daha az kütle aktarımı yapacak, manyetik alanları daha sığ gömülecek ve bunun sonucu olarak da manyetik alanın yüzeye çıkış zaman ölçeği daha kısa olacaktır. Az sayıda pulsarın ölçülen frenleme indisinden elde edilen manyetik alan büyüme zaman ölçeği ile aynı pulsarların gözlemlenen hızlarının ters orantılı olması genç nötron yıldızlarının manyetik alanının süpernova kalıntısı madde tarafından gömüldüğü hipotezini desteklemektedir.

Yer : MSGSÜ Bomonti Binası, Fizik Bölümü
Tarih : 5 Aralık 2013 Perşembe, 15:00
Ayrıntılı bilgi : msgsufizik.net